| Nedre luftveisinfeksjoner Infeksjon med RS-virus |
RS-viruset (RSV) skaper kvar vinter frykt hos småbarnsforeldre, men det er ikkje noko mystisk med dette viruset. Faktisk blir dei fleste av oss regelmessig smitta av dette viruset med få års mellomrom - utan at vi kjenner meir enn ei litt sterk forkjøling med sår hals.
Grunnen til at RS-viruset er så frykta er at det er ekstremt smittsamt, og at det i verste fall kan gje alvorleg sjukdom hos dei yngste og minste spedborna og hos born med alvorlege kroniske sjukdommar. Nedanfor vil du finne råd og tips om kva du kan gjere for å beskytte borna dine mot smitte, og kva du skal gjere dersom du er engsteleg. Viktigaste årsak til luftvegsinfeksjonar hos små born Nesten alle born blir smitta av RS-viruset i løpet av dei første leveåra. Opp til halvparten av alle spedborn kan bli smitta i løpet av ein sesong. Vi kan påvise enkelte tilfelle av RS-sjukdom gjennom heile året, men epidemiane har ein typisk topp midtvinters og varer på sitt mest intense 2-3 månader. Det vanlegaste er forholdsvis uskuldige luftvegsplager Symptoma kan variere langs heile skalaen frå ei mild forkjøling - evt. med feber - via vond og sår hals eller øyrebetennelse til tung og anstrengt pust på grunn av viruslungebetennelse eller akutt bronkiolitt. Større born og vaksne blir vanlegvis berre «forkjøla», men kan likevel smitte andre. Enkelte born kan få akutt bronkiolitt Den høgaste forekomsten av RS-sjukdom finn vi hos to til seks månader gamle spedborn, med ein topp i to-tre månaders alderen. Akutt bronkiolitt rammar vanlegvis berre born under to år, og berre sjeldan vil born over eitt år trenge sjukehusinnlegging. Berre 4-5 % av borna under eitt år bli så sjuke at dei treng sjukehusinnlegging. Ekstremt smittsamt Dersom eit barnehagebarn har RS-viruset, kan vi rekne med at alle borna i barnehagen vil bli smitta. Og dei vil i neste omgang smitte sine søsken og foreldre, som så fører smitten vidare. Difor vil spedborn med eldre sysken vere særleg utsette for smitte og påfølgjande akutt bronkiolitt. Vi reknar med at viruset kan smitte allereie eit par dagar før symptoma dukkar opp, men smittefaren er størst dei første to til fire sjukdomsdagane. Den sjuke kan likevel spreie viruspartiklar i eit par veker. Direkte kontakt med spytt og snørr Det kan skje via hoste på opp til ein meters avstand. Vel så viktig kan det vere at ein har berørt den sjuke personen med hendene sine eller har teke på ein gjenstand som den sjuke har berørt. Dersom ein ikkje har vaska hendene sine før ein deretter tar seg til munnen eller nasen - eller tar bort i eit anna barn - er risikoen for smitteoverføring stor. Vask hendene God og hyppig handvask er viktig både i heimen og i f.eks. barnehagen. Fordi smitten med RS-virus i barnehagane gjerne blir «total» uansett, og fordi smitten startar i det symptomfattige stadiet, treng barnet å vere heime frå barnehagen berre når det er så sjukt at det ikkje maktar eller har glede av å følgje dei vanlege rutinane. Hugs at også dei vaksne med forkjøling og sår hals kan ha RSV-infeksjon. I heimar med små spedborn må ein prøve å unngå at sjuke storesøsken hostar på eller tar på spedbarnet. Ny medisin? Det eksisterer en forebyggende medisin med spesifikke antistoffer, Synagis, som gis i sprøyte, og som kan gis til barn som er spesielt utsatte. Dette gjelder spesielt for tidlig fødte barn eller barn med lungesykdommer eller hjertesykdommer fra før. Beskyttelsen er ikke helt sikker, og får man infeksjon blir man sannsynligvis like syk som om man ikke hadde fått denne behandlingen. Antistoffene hjelper heller ikke når man først har blitt syk. Denne forebyggende behandlngen er kostbar, og nytten har vært uklar. Sprøyten må gis 5 ganger i løpet av sesongen, hver 30. dag. Oppdatert 16.05.07 av: Cecilie Arentz-Hansen, lege |
|
Oppdatert:
28. August 2007 |
| --------------------------------------------- |
| Spørsmål til legen: Still spørsmål til legen - garantert svar! |
